Ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 158/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tương trợ tư pháp về dân sự. Nghị định là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Tương trợ tư pháp, bảo đảm việc thực hiện các hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự được thống nhất, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và giải quyết ngày càng nhiều các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài.
Tương trợ tư pháp về dân sự là việc cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam và cơ quan có thẩm quyền nước ngoài hỗ trợ lẫn nhau trong giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động và các vấn đề khác theo quy định của pháp luật. Hoạt động này bao gồm tống đạt giấy tờ, thu thập chứng cứ, xác minh thông tin, công nhận và cho thi hành bản án, quyết định của tòa án nước ngoài hoặc các hoạt động khác theo điều ước quốc tế và pháp luật Việt Nam.
Nghị định số 158/2026/NĐ-CP quy định cụ thể về trình tự, thủ tục thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự; trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền trong việc tiếp nhận, chuyển giao, xử lý hồ sơ; việc áp dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận và giải quyết yêu cầu tương trợ tư pháp; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trung ương và địa phương nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ việc có yếu tố nước ngoài.
Một trong những nội dung quan trọng của Nghị định là tăng cường trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức Việt Nam ở nước ngoài cũng như cá nhân, tổ chức nước ngoài tại Việt Nam. Việc thực hiện hiệu quả tương trợ tư pháp về dân sự sẽ góp phần bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân, tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định cho hoạt động đầu tư, kinh doanh và giao lưu dân sự quốc tế.
Nghị định cũng góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tư pháp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết các tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài, công nhận và thi hành các bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân cần chủ động tìm hiểu các quy định của Luật Tương trợ tư pháp và Nghị định số 158/2026/NĐ-CP để thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình khi tham gia các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài; đồng thời phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong quá trình thực hiện các yêu cầu tương trợ tư pháp, góp phần xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại và hội nhập quốc tế.
Việc triển khai hiệu quả Nghị định số 158/2026/NĐ-CP sẽ góp phần hoàn thiện thể chế pháp luật về tương trợ tư pháp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tư pháp, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, đồng thời thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế của đất nước trong giai đoạn mới./.
