Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP ngày 24/6/2026 quy định các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và sắp xếp đơn vị hành chính. Nghị quyết áp dụng đối với nhà, đất dôi dư được giao cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà từ ngày 1/3/2025 nhưng chưa khai thác và các cơ sở nhà, đất dôi dư phát sinh trước hoặc sau quá trình sắp xếp.
Theo Nghị quyết, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được toàn quyền quyết định quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư nhằm bảo đảm lợi ích kinh tế - xã hội địa phương, đồng thời kiểm soát các yếu tố quốc phòng, an ninh và môi trường. Việc khai thác được thực hiện cả với nhà, đất chưa có hoặc bị thất lạc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và không phải đáp ứng yêu cầu phù hợp quy hoạch khi đưa vào khai thác. Tổ chức quản lý, kinh doanh nhà được chủ động lập phương án quản lý, khai thác và cho thuê nhà theo hình thức niêm yết giá hoặc chào giá cạnh tranh, không phải đấu giá, đấu thầu.
Nghị quyết quy định một số trường hợp không phải thực hiện thủ tục giao nhà, đất cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà; cho phép Chủ tịch UBND cấp tỉnh điều chỉnh quyết định giao, điều chuyển, chuyển giao hoặc tiếp nhận nhà, đất dôi dư để phù hợp nhu cầu quản lý, khai thác hoặc xử lý theo pháp luật.
Thời hạn cho thuê nhà tối đa là 10 năm và được gia hạn không giới hạn số lần nếu đáp ứng điều kiện quy định. Trường hợp địa phương có nhu cầu cho thuê trên 10 năm thì thực hiện giao đất hoặc cho thuê đất theo quy định của pháp luật đất đai.
Đối với xử lý nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy, Nghị quyết cho phép thực hiện theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và các nghị định liên quan mà không phải thực hiện trình tự, thủ tục sắp xếp lại, xử lý theo Nghị định số 03/2025/NĐ-CP. Việc chuyển giao nhà, đất về địa phương được thực hiện theo nguyên trạng, kể cả đối với các cơ sở chưa có giấy chứng nhận, thiếu hồ sơ pháp lý, bị lấn chiếm hoặc chưa xác định đầy đủ ranh giới.
Nghị quyết cũng quy định cơ chế chuyển đổi công năng nhà, đất dôi dư sang mục đích công cộng, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, quốc phòng, an ninh; cho phép phá dỡ, hủy bỏ nhà, công trình không còn phù hợp mà không phải thực hiện thủ tục báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định thanh lý tài sản, kể cả khi tài sản vẫn còn khả năng sử dụng.
Đối với các trường hợp giao đất, cho thuê đất sau khi tiếp nhận nhà, đất dôi dư, cơ quan có thẩm quyền được quyết định phá dỡ hoặc giữ lại tài sản gắn liền với đất; người được giao đất, thuê đất có trách nhiệm hoàn trả giá trị còn lại của tài sản trong các trường hợp theo quy định, trừ một số cơ quan, tổ chức được miễn.
Nghị quyết cũng quy định việc xử lý nhà, tài sản gắn liền với đất được xây dựng trên đất của tổ chức, cá nhân khác khi cơ quan, đơn vị không còn nhu cầu sử dụng, bao gồm chuyển giao lại cho chủ đất hoặc thanh lý bằng hình thức phá dỡ, hủy bỏ. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 24/6/2026. Các cơ chế, chính sách đặc thù được áp dụng trong thời hạn 5 năm kể từ ngày có hiệu lực; các trường hợp đang triển khai trong thời gian này được tiếp tục thực hiện cho đến khi hoàn thành xử lý hoặc hết thời hạn cho thuê theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
